| Zomertijd |  |
De klok een uur vooruit! |
|---|
De zomertijd begint tegenwoordig op de laatste zondag van maart en eindigt op de laatste zondag van oktober. In de nacht van zaterdag op zondag eind maart worden de klokken om 2 uur een uur vooruit gezet, dus van 2 naar 3 uur. Dankzij de zomertijd verschuift de daglichtperiode een uur. Het weer stoort zich uiteraard niet aan de zomertijd, zodat ook de gemiddelde dagelijkse gang van weersverschijnselen een uur opschuift. Zo wordt de hoogste temperatuur van de dag meestal enkele uren na het middaguur bereikt. Door de zomertijd valt het warmste moment gemiddeld ongeveer tussen 15 en 17 uur. De laagste temperatuur van het etmaal wordt door de zomertijd ook later bereikt, zodat de dag voor ons in het algemeen wat frisser begint met een grote kans op ochtendmist en mogelijk een ontregeling van het slaap-waak ritme.
Geschiedenis (zomer)
tijdregelingen
Tot begin de 20e eeuw had nagenoeg elke plaats in ons land
zijn eigen tijd, omdat voor de tijdbepaling werd uitgegaan van de
hoogste stand van de zon. Omdat de zon in het oosten opkomt en in het
westen ondergaat werd de hoogste zonnestand in het oosten van ons land
een kwartier eerder bereikt dan in het westen van het land.
De komst van de spoorwegen maakte invoering van een landelijke
standaardtijd noodzakelijk. Overgang naar de huidige Middeneuropese
Tijd vond plaats op 16 mei 1940: op bevel van de Duitse bezetters werd
de klok toen een uur en 40 minuten vooruit gezet. In 1946 werd deze
voor een periode van ruim dertig jaar geheel afgeschaft. Voor de
tijdrekening die we nu kennen is de aarde verdeeld in 24 zones, waarin
een standaardtijd geldt. Als maatstaf (universele tijd) wordt de tijd
van Greenwich in Engeland genomen. Nederland en het grootste deel van
Europa liggen in de zone ten oosten daarvan, waarin het een uur later
is dan in Greenwich, de Middeneuropese Tijd.
Invloed van
zomertijd op biologische klok groter dan gedacht.
Publicatie in Current Biology Datum: 25 oktober 2007
Wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen en de
Ludwig-Maximilians-Universiteit München hebben aangetoond dat
de zomertijd een langdurig en behoorlijk groot effect heeft op onze
biologische klok. Een kwart van de wereldbevolking ondergaat elk jaar
weer de zomertijd. Dankzij deze maatregel blijft het in de zomermaanden
’s avonds langer licht. Maar over de effecten van het
verzetten van de klok op het menselijk lichaam was tot nu toe weinig
bekend. De basis van het onderzoek is een online vragenlijst (te vinden
op www.euclock.org) naar slaapgedrag, die door meer dan 50.000 mensen
uit de hele wereld is ingevuld. Bij het analyseren van de verzamelde
data bleek echter verrassend dat het slaappatroon ernstig verstoord
raakt tijdens de zomertijd.
Intern ritme
Het menselijk lichaam heeft een eigen dagritme, ook wel de biologische
klok genoemd, dat ongeveer 24 uur bestrijkt. Dit zogenaamde
circadiane ritme stuurt onder andere de slaap aan. Maar omdat dit ritme
niet precies 24 uur duurt, moet het steeds bijgesteld worden. Dat
gebeurt voornamelijk via licht. Tijdens de wintertijd (de normale tijd)
loopt ons interne ritme ongeveer gelijk met de licht/donker-cyclus.
Maar tijdens de zomertijd is dit niet het geval: ons interne ritme past
zich in die periode niet aan. Daardoor slapen we minder en neemt
wellicht de kwaliteit van onze slaap af in de zomermaanden.
Avondmensen
Volgens Martha Merrow, hoogleraar moleculaire en genetische
chronobiologie in Groningen, waren de resultaten van eerdere
onderzoeken naar de effecten van zomertijd inconsistent. Dankzij de
grootschaligheid van dit onderzoek is er eindelijk meer duidelijkheid.
Naast de analyse van de MCTQ-vragenlijsten deden de onderzoekers ook
nog een kleinschaliger studie naar de precieze effecten van de
zomertijd bij avondmensen en ochtendmensen. Ze ontdekten dat vooral
avondmensen aanpassingsproblemen hebben als de zomertijd ingesteld
wordt. Het slaappatroon van beide groepen herstelt zich overigens weer
snel als de zomertijd afgelopen is.
Seizoensgebonden
Merrow en haar Duitse collega’s denken ook dat de introductie
van de zomertijd een van de factoren is die ervoor gezorgd hebben dat
het menselijk gedrag, onder andere het voortplantingsgedrag, de
afgelopen decennia minder seizoensgebonden is geworden. Onze
biologische klok raakt door de zomertijd zo in de war dat hij niet meer
goed in staat is te bepalen in welk seizoen we zitten.
Afschaffen
De onderzoekers weten nog niet waarom de zomertijd aanpassingsproblemen
geeft, en waarom vooral avondmensen er last van hebben. Dat is iets wat
nu uitgezocht moet gaan worden. Maar aangezien het effect van de
zomertijd op onze biologische klok veel groter is dan voorheen werd
gedacht, pleiten de onderzoekers ervoor de zomertijd te herevalueren en
eventueel af te schaffen.
In de Chinese geneeskunde wordt veel aandacht geschonken aan het leefpatroon. Je moet met de seizoenen leven. Op die manier kom je in evenwicht met je omgeving. De winter is de periode van de rust in de natuur. De energie is in herfst naar binnen gegaan en wacht op de warmte van de lente om weer naar buiten te komen. Je hebt meer rust nodig in de winter als er weinig licht is, veel meer dan in de zomer. Eigenlijk heel logisch want we voelen dat ook zo. Als het nog donker is en je moet opstaan, dan voelt dat niet goed. Het is daarom normaal dat we in de zomer minder lang slapen dan in de winter. In onze maatschappij is daar geen tijd meer voor. Iedereen hobbelt maar door in hetzelfde tempo. Veel mensen gaan erg moe de lente in. De winter avonden zijn vaak lang en vol allerlei prikkels. Je moet te veel. Geen wonder dat er veel mensen slecht slapen. Op de lange duur kan het slaap tekort tot allerlei klachten lijden zoals chronische vermoeidheid, slapeloosheid en depressiviteit.
Orgaan klok
Alsof het allemaal al niet erg genoeg is wordt ineens de klok een uur
vooruit gezet. Iedereen, jong en oud mag een uur eerder op. Sommige
mensen hebben hier geen last van maar de meeste helaas wel. In de
Chinese Geneeskunde kent men de orgaan of meridianen klok. Op een
bepaald tijdstip van dag en nacht is de activiteit van een bepaald
orgaannetwerk het hoogst of het laagst. (zoiets als het circadiane
ritme) Tussen 7 uur en 9 uur in de morgen is bijvoorbeeld het de maag
en de maagmeridiaan het actiefs. Dit betekend dat de beste tijd om
uitgebreid te eten tussen 7 en 9 uur in de morgen is. De oude Chinezen
wisten dus al dat je goed moet ontbijten. De meesten van ons hebben pas
’s avonds tijd om uitgebreid te eten wanneer de energie in de
maagmeridiaan het laagst is. Toch hebben we een bepaald ritme dat ruw
doorbroken wordt met het verzetten van de tijd.
Conclusie
Uit het bovenstaand blijkt dat oost en west het eens zijn, dat een ritme verstoring flinke gevolgen kan hebben. Als de economische gezondheidsschade duidelijk wordt dan zal het wel afgelopen zijn met de zomertijd.Bronnen:
http://www.glimmerveen.nl/loes/biologische_klok.html http://staff.science.uva.nl/~dcslob/lesbrieven/Admiraal/bioklok.html http://nl.wikipedia.org/wiki/Biologische_klokRob van Gent, Universiteit Utrecht http://www.knmi.nl